Laatste keer Rechtvaardige Rechters tijdens Gentse Feesten

Belgodrome organiseert nu al voor het negende jaar Van Eyck vermist tijdens de Gentse Feesten, wandelingen rond de diefstal van De Rechtvaardige Rechters. De negende editie wordt meteen de laatste. 
Van Eyck vermist werd voor het eerst georganiseerd tijdens de Gentse Feesten van 2004. Aanvankelijk zou het bij één editie blijven, als promotie voor het boek De wraak van het Lam Gods dat gids Rudy Pieters dat jaar had gepubliceerd. Maar door de grote vraag bleven de edities elkaar opvolgen. Bovendien vindt Van Eyck vermist sinds 2009 ook buiten de Gentse Feesten plaats, in het toeristische hoogseizoen wekelijks en ook in andere talen.
Belgodrome wil in schoonheid eindigen. In de negen Gentse Feesten-edities ging Van Eyck vermist meer dan zestig maal uit. Met een gemiddelde van twintig deelnemers per wandeling zal Van Eyck vermist na deze editie dus meer dan 1.200 mensen hebben rondgeleid in dit spannende verhaal. (De rondleidingen buiten de Feesten blijven wel bestaan.)
Van Eyck vermist komt langs de belangrijkste Gentse plaatsen in de diefstal van het Lam Gods-paneel De Rechtvaardige Rechters. De diefstal, die in de nacht van 10 op 11 april 1934 plaatsvond, wordt door velen de grootste kunstroof van de twintigste eeuw genoemd.
Deze Gentse Feesten vinden er vier wandelingen plaats op twee dagen: zaterdag 21 juli om 14 en 16.30 uur en zondag 22 juli om 14 en 16.30 uur.
Inschrijven kost 9 euro per persoon (7 euro per persoon voor groepen vanaf 6 personen; gratis tot en met 12 jaar). Reserveren is aanbevolen. Inschrijven kan op de website www.belgodrome.be of telefonisch op 0479 22 46 88.

Spoor in Sint-Laurentius loopt dood

Ze was er heilig van overtuigd. Patricia Den Tandt hadden haar tanden gezet in een welbepaalde locatie in de Sint-Laurentiuskerk in Antwerpen. Daar bevond of bevindt zich De Rechtvaardige Rechters. Zopas liet ze weten dat het gestolen paneel daar niet zit.
Via het Speurrforum, een internetforum van amateurspeurders, maakte ze bekend dat het gerecht er op 12 oktober grondig heeft gezocht. En niets heeft gevonden. Opnieuw een spoor dat doodloopt.
Patricia Den Tandt is niet een van de vele fantasten in deze zaak. Ze zoekt al ruim vijftien jaar op een quasi wetenschappelijke manier naar het gestolen paneel, in navolging van haar man Willy Nachtergaele. Ze maakte de laatste jaren vooral indruk met haar onderzoek naar de financiële situatie van Arsène Goedertier, hoofdverdachte in deze zaak.
Toen ze in 2009 en 2010 op haar website haar nieuwe spoor naar Sint-Laurentius in verschillende stappen begon te ontvouwen, wekte dat dan ook verwachtingen. Alleen de bergplaats hield ze nog even voor zich.
Nu er gezocht is, gaat ze ook die laatste stap online zetten. "Maar vooraleer ik daaraan begin nog twee opmerkingen", zegt ze op het Speurrforum. "De RR zitten in Antwerpen, daar blijf ik rotsvast van overtuigd. Ze zitten evenwel niet op de plaats waar ik nachtenlang niet kon van slapen... zo zeker was ik. Daarom ben ik zo blij met de gebeurde zoeking, ik heb nu zekerheid."

Afscheid van een kleurrijk speurder

Maandag heb ik in Wetteren afscheid genomen van Maria De Roo (82), zonder twijfel een van de kleurrijkste speurders in de zaak van De Rechtvaardige Rechters.
Als echte Wetterse was ze bijzonder gefascineerd door de rol van Arsène Goedertier in deze zaak. Ze heeft nog veel personen uit die tijd gekend – zelfs Goedertier herinnerde ze zich nog, ze was vijf toen hij stierf – en was daardoor een dankbare bron voor veel speurders vandaag. Ze wachtte niet tot men bij haar aanklopte. Eind 2003 begon ze een eigen website, waarop ze zelfs een 261 bladzijden tellend boek publiceerde.
Voor mijn boek heb ik haar tweemaal uitvoerig geïnterviewd, in 2002 en 2003, en ook nadien ben ik nog enkele keren bij haar langs geweest. Ik herinner mij haar als een bijzonder gedreven speurder. Ze had haar theorieën en daar kon je haar niet meer van af brengen. Ze verdedigde haar verhaal met zoveel verve – voor een straffe uitspraak was je bij haar altijd aan het goede adres – dat je met plezier met haar van mening kon verschillen.
Volgens Maria zat De Rechtvaardige Rechters eerst in de Sint-Gertrudiskerk verborgen, waar Goedertier koster was geweest, en verhuisde het paneel nadien naar de graanaanzuiginstallatie van Molens Buysse in Wetteren, waar de zaakvoerder, burgemeester Duchâteau, het paneel later vond.
Dat Sint-Baafs in 1945 een kopie van Jef Van der Veken in het Lam Gods plaatste, daar gelooft ze niets van. Bij haar veelvuldige bezoeken aan Het Lam Gods vond ze nooit het portret van Leopold III dat de kopiist als herkenningsteken had geschilderd. In 1995 zag ze Leopold III ineens wel.
"Ik ben er daarom zeker van dat ik twee verschillende panelen van De Rechtvaardige Rechters heb gezien: in 1995 zat de kopie er zeker en vast in en was er die opening tussen paneel en kader, al de bezoeken ervoor was die spleet er nooit", vertelde ze me in een van de interviews. "Op die kopie heb ik dus in ’95 ook zeer duidelijk het gezicht van Leopold gezien, terwijl al de jaren daarvoor ik er verschillende keren tevergeefs heb naar gezocht.”
Merci, Maria.

Geen beter doelwit mogelijk

Wie het niet alleen aandurft maar er vervolgens ook in slaagt een absoluut topwerk te stelen, en de wereld daardoor met verstomming slaat, die wil daar erkenning voor. Of dit ook voor de dief van De Rechtvaardige Rechters het geval is, weet ik niet. Maar het heeft er alle schijn van. Als je de zaak bestudeert, ontkom je niet aan de indruk dat het de dief om veel meer dan de diefstal en de afpersing alleen te doen was. Hij wilde ook aandacht. En dan had hij geen beter doelwit kunnen kiezen.
Weinig kunstwerken genoten in de eerste dertig jaar van de twintigste eeuw zoveel internationale belangstelling als het Lam Gods. Eeuwenlang had men op de Vlaamse Primitieven neergekeken, maar sinds 1900 beleefden ze een echte revival. De Van Eycks, en vooral het Lam Gods, stonden daarbij voortdurend in de schijnwerpers.
In 1902 organiseerde Brugge bijvoorbeeld de eerste grote tentoonstelling van Vlaamse Primitieven. Zes jaar later publiceerde W.H. J. Weale Hubert and John van Eyck. Their life and works, het resultaat van vijftig jaar onderzoek. Op 9 augustus 1913 onthulde koning Albert I het grote Van Eyck-monument op het pleintje naast de Sint-Baafskathedraal, naar aanleiding van de Wereldtentoonstelling in Gent. In 1920 werden alle Lam Godspanelen voor het eerst in meer dan honderd jaar met elkaar herenigd. Duizenden mensen kwamen ervoor naar de Sint-Baafskathedraal. Tien jaar later werd vóór de kathedraal een groots Lam Godsspel opgevoerd, ter gelegenheid van het Belgische eeuwfeest. In 1932, twee jaar voor de diefstal, vierde Gent weer feest want dan was het retabel precies vijfhonderd jaar oud.
Wie de kunstroof van de eeuw wilde plegen, kon bijna niet anders dan het Lam Gods te kiezen.

Belgodrome organiseert tijdens de Gentse Feensten nog wandelingen Van Eyck vermist op donderdag 21 juli, zaterdag 23 juli en zondag 24 juli 2011. Inlichtingen en reserveringen op www.belgodrome.be.

Auteur boek Lam Gods komt naar Gent

Noah Charney, de Amerikaanse kunsthistoricus die net een boek uit heeft over het Gentse Lam Gods, komt op 26 en 27 mei naar Gent. Op 26 mei geeft hij een lezing in de Sint-Baafskathedraal. Op 27 mei wordt hij geïnterviewd door Rudy Pieters in de Standaard Boekhandel op het Sint-Baafsplein. Nadien is er een wandeling Van Eyck vermist.
Noah Charney publiceerde eind vorig jaar een boek over de lotgevallen van het Lam Gods. Het handelt niet alleen over de diefstal van De Rechtvaardige Rechters maar ook over de vele andere pogingen om met het altaarstuk aan de haal te gaan. Zo voerde nazi-Duitsland het werk naar een zoutmijn in Oostenrijk.
Het boek kreeg ondertussen een Nederlandse vertaling: Het Lam Gods. 's Werelds meest begeerde meesterwerk (Luitingh, 2011) Naar aanleiding daarvan komt de auteur naar Gent.
Op donderdag 26 mei geeft hij om 19 uur een lezing in de crypte van de Sint-Baafskathedraal. Hij wordt ingeleid door Rudy Pieters, auteur van een boek over De Rechtvaardige Rechters en drijvende kracht achter Belgodrome. Wie de lezing wil bijwonen, bevestigt dit best via de toeristische dienst van Gent.
Op vrijdag 27 mei interviewt Rudy Pieters Noah Charney van 14 tot 14.30 uur in de Standaard Boekhandel op het Sint-Baafsplein. Nadien, van 15 tot 16 uur, organiseert Belgodrome een wandeling Van Eyck vermist. Inschrijven (8 € per persoon) kan via de site van Belgodrome of via de Standaard Boekhandel.